• Website
• Home

  terug naar de homepage en nieuws

• Contact

  adresgegevens culturele raad

• Zoeken

  zoeken op de website

• Gastenboek

  laat een reactie op de website achter

• Culturele raad
• Over ons

  achtergrondinformatie en leden

• Cultuurprijs

  winnaars en nieuwe nominaties

• Subsidie

  regels en aanvraagformulier

• Links

  andere handige websites

• Cultuur in Borsele
• Borsele Cultureel

  onze georganiseerde voorstellingen

• Agenda

  culturele evenementen

• Beeldenroute

  beelden in de gemeente Borsele

• Adresboek

  andere culturele organisaties

Cultureel Erfgoed, kan je er iets mee?

Toen ik als vrijwilliger bij de Culturele Raad aantrad werd mij de portefeuille “Cultureel Erfgoed” toebedeeld.  Ik moet eerlijk zeggen, tot dan toe had ik geen flauwe notie wat zo’n algemene term eigenlijk inhield. Cultureel erfgoed, wat kan je ermee. Ik ging zoeken op het internet, en kwam erachter dat cultureel erfgoed iets is waar we allemaal dagelijks mee te maken hebben. Het is namelijk alles van het heden en verleden wat we de moeite waard vinden om te bewaren voor het nageslacht. Boerderijen, met hun bijgebouwen molens, onze beeldige oude kerken maar ook de weiden met de stoere Zeeuwse paarden, een schaapskudde die op de bloemdijken graast en ook het Zeeuwse dialect, tradities en boerengoed. En daar hebben we nogal wat van in onze gemeente Borsele, die onlangs tot Nationaal Landschap is uitgeroepen.

Wie houden zich  eigenlijk bezig hiermee in het Zeeuwse. Nou in de Borselse gemeentegids vond ik een keur aan verenigingen, stichtingen en individuen, een schat aan deskundigheid waarvan ik van het bestaan geen flauwe notie had. Ik ben gaan kennismaken en laat u graag over mijn schouder meekijken. In een artikelenreeks die in samenwerking met de Gemeente Borsele tot stand is gekomen, publiceren we een keer per kwartaal in de brochure “Waardevol Cultuurlandschap”, vanaf september in de Borselse Bode en op de website van de Culturele Raad (cultureleraadborsele.nl) een artikel, waarin de deskundigen aan het woord komen.

Het volgende artikel is geschreven door Chiel Jacobusse, directeur van stichting “Het Zeeuwse Landschap” dat zich sinds 1936 actief inzet voor het beschermen van natuur en landschap in de provincie. Chiel publiceert ook wekelijks in de PZC

Ik hoop dat u aan deze kennismaking evenveel plezier beleeft als ik.

Clari de la Court
Culturele Raad Borsele
Portefeuille Cultureel Erfgoed

Email: claridelacourt@cultureleraadborsele.nl

Hoeve Van der Meulen; herstel van cultuur- en natuur- historisch erfgoed in het hart van Zuid-Beveland

Zeeland telt tal van historisch belangwekkende boerderijen, maar landelijk onderzoek heeft zonneklaar aangetoond dat Zeeland een rampgebied is als het gaat om het behoud van dit cultuurhistorisch erfgoed. Veel boerderijen zijn in verval geraakt; andere zijn door verbouwing of aanpassing onherkenbaar verminkt. Eén van de oudste boerderijen van Zuid-Beveland, de Hoeve Van der Meulen, behoort tot de categorie sterk verwaarloosde boerderijen. En dat is jammer, want de hoeve omvat een groot aantal waardevolle en karakteristieke elementen, die elders nog maar zelden te vinden zijn. Eén en ander was voor stichting Het Zeeuwse Landschap aanleiding om de boerderij met de omliggende landerijen aan te kopen, met het nadrukkelijke doel om het geheel veilig te stellen voor het nageslacht.

Veel bijzonders valt er op dit moment niet te zien voor wie de hoeve ten zuidwesten van ’s-Heer-Abtskerke passeert. Het woonhuis is dichtgetimmerd en van de schuur rest nog slechts een stuk muur met raampjes en staldeuren. Een van origine prachtige bakkeet is verworden tot een schilderachtige bouwval en de uit de jaren 60 daterende kapschuur is nu ook niet direct een bouwsel waarbij het hart van de historicus sneller gaat kloppen.
Toch is het nog maar kort geleden dat dit alles nog een fraaie boerderij vormde met de sporen van een eeuwenlange geschiedenis. Door verwaarlozing is het complex hard achteruit gegaan, maar er zijn voldoende aanknopingspunten om het geheel te restaureren. Kijkend met die bril zijn er verrassende perspectieven.


Het vroegere woonhuis is voor een groot deel opgetrokken uit in de streek gebakken kloostermoppen uit de Middeleeuwen. In de oostelijke gevel is nog een Middeleeuws kruisvenster aanwezig en binnenshuis is de oorspronkelijke indeling nog goed te zien: een grote kelder en prachtige opkamer met adembenemend uitzicht over de velden, bedsteden etc. etc. De conditie is zodanig dat het huis bijna steen voor steen opnieuw opgebouwd moet worden, maar we weten in ieder geval tot in detail hoe dat moet. Voor de achter het huis gelegen bakkeet geldt hetzelfde.


Het beheer van de omliggende landerijen stelt de beheerder direct voor een dilemma. Ook hier zijn tal van oorspronkelijke elementen, zoals een hoogstamboomgaard met bijzondere oude fruitrassen, die omzoomd wordt door knotwilgen en de zeldzame knotessen. Langs de boomgaard loopt het restant van een slingerend kreekbeddingwegje dat tijdens de ruilverkaveling in de jaren 70 buiten gebruik geraakt is. Op het erf ligt een enorme drinkput, die in het verleden mens en dier van drinkwater moest voorzien. De weilanden ten westen van de boerderij hebben hun oorspronkelijke reliëf en ze zijn omzoomd door fraaie oude meidoornhagen. Dankzij de inzet van de vroegere bewoner is dit alles heel fraai intact gebleven, alsof de tijd een halve eeuw heeft stil gestaan.
Ook op de landerijen heeft de laatste jaren de verwaarlozing toegeslagen en dat geldt vooral de oude boomgaard. Het is een woeste, schilderachtige wildernis geworden, waarin uilen, spechten en tientallen verschillende zangvogeltjes hun territorium hebben. De inzet van het hele restauratieproject is om de boerderij in zijn oude glorie te herstellen. Voor de boomgaard zou dat echter een sterke achteruitgang van de natuurwaarde meebrengen en dat geldt in zekere zin ook voor het aanpalende kreekbeddingwegje. Hier wordt gekozen voor een middenweg, waarbij een deel zijn huidige woeste karakter houdt en een ander deel volgens het historische patroon hersteld wordt.

De akkers die ten zuiden en ten oosten van de boerderij liggen zijn voor een deel opgeknipt in kleinschalige akkertjes, waarop oude landbouwgewassen als spelt, haver en vlas worden verbouwd. Doel is –behalve herstel van de oorspronkelijke aanblik- ook het herstel van de natuurwaarden die vroeger op de akker te vinden waren: leeuweriken, klaprozen, korenbloem enzovoorts. Daarbij zijn al de3 eerste successen geboekt. De graspieper en de gele kwikstaart, die in 2006 als broedvogel ontbraken zijn nu met meerdere paren aanwezig en dankzij het gebruik van ongeschoond zaaizaad zijn verschillende zeldzame onkruidjes gesignaleers in de akkerranden.
Het herstel van het woonhuis wordt nog dit jaar ter hand genomen, omdat de vrees bestaat dat het gebouw nog een winter in verwaarloosde toestand niet ongeschonden zal doorkomen. Voordat het zover is wordt eerst een grote publieksactie gevoerd om het project te kunnen financieren. Onder het motto “draag een steentje bij” worden bedrijven en particulieren in de streek opgewekt om een bijdrage te leveren aan het behoud van dit waardevolle erfgoed. Daarvoor krijgen de streekbewoners veel terug: op het gebied is een netwerk van mooie wandelpaden geprojecteerd en het ligt ook in de bedoeling om het woonhuis in oorspronkelijke staat in te richten en op geregelde tijden open te stellen voor het publiek.